Autor: Andrzej Kozak © Opublikowano: 27.07.2021 (aktualizacja: 30.09.2026)
Oto kolejna forma i kolejna tajemnica. Oto kata Unshū. Popularna na zawodach, lecz bardzo długa i wymagająca, złożona z wielu elementów. Zanim jednak ruszymy na trening – małe wprowadzenie.
Już na początku ogarnia nas konsternacja, albowiem pod nazwą Unshū mamy dwie zupełnie różne grupy kata. Pierwsza grupa, najbardziej znana, to formy Shitō-ryū oraz Shōtōkan (tam pod nazwą Unsū). Po te formy sięgają style pochodne (np. Shūkōkai, Gōsoku-ryū), a także Wadō-ryū.
Druga grupa to niektóre szkoły Shōrin-ryū (np. Shinshukan albo Kyūdōkan) oraz poszukiwacze wczesnych okinawskich sztuk walki (np. Koryu Uchinadi Kenpo Jutsu). Pomiędzy tymi dwiema grupami nie ma dużych podobieństw.
Powszechnie sądzi się,
że autorem kata Unshū jest Aragaki Seishō chikudun peichin (1840–1918, wg McCarthy'ego 1840-1920). Wielki mistrz i bardzo ważna postać w historii Karate. Sztuki walki poznawał od dziecka, a w ciągu życia trenował też w Chinach, m.in. w szkole słunnego Ryū Ryū Ko.
Z powrotem na Okinawie Aragaki udzielał lekcji wielu słynnym budōka, którzy później stworzyli własne style Karate (m.in. Higaonna Kanryō, Mabuni Kenwa, Miyagi Chōjun, Uechi Kanbun, Funakoshi Gichin, Chitose Tsuyoshi). Aragaki nauczał kata Niseishi, Seisan, Sanchin, Sōchin, Pechurin oraz Unshū właśnie.
Niektórzy twierdzą, że potem część uczniów Aragakiego rozwijała dalej styl Naha-te (później Gōjū-ryū), a część wybrała bardziej ortodoksyjną linię, pod kierunkiem mistrza Chitose (w stylu Chitō-ryū). Super, to jak więc wygląda ortodoksyjne Unshū w Chitō-ryū? Tu kolejne zaskoczenie, ponieważ ta forma nie przypomina ani wersji Shitō-ryū, ani Shōrin-ryū i wygląda bardzo... „chińsko”, niczym trening Kung-fu.
A może...
Aragaki wcale nie jest autorem najbardziej znanej wersji Unshū? Wszak żeby poznać chińskie formy, wcale nie trzeba było jechać do Chin. Wystarczyło odwiedzić słynne osiedle Kumemura, gdzie mieszkali chińscy kupcy, dyplomaci i inni notable, nierzadko znający chińskie sztuki walki.
Wśród nich mistrz Wang-ji (okin. Wanshū), od 1683 r. nauczał w Tomari swej odmiany Kung-fu, a jego uczniowie przekazywali sztukę dalej – po zaledwie 150 latach (!) dotarła ona do Matsumury Sōkona. I może to on właśnie ułożył kata Unshū? A może przywiózł tę formę z Chin? Wszak sporo technik z Unshū odnajdujemy w „Bubishi”. A może sam dokonał zmian?
A może Aragaki ułożył zupełnie inną formę, ale czerpiąc z tego samego źródła? A może Mabuni Kenwa po śmierci nauczycieli (Itosu, Higaonna, Aragaki) założył Kenkyūkai, gdzie niemal wszyscy wybitni eksperci wymieniali doświadczenia, i być może właśnie tam, analizując „Bubishi" i poznane formy, dokonał syntezy, której owocem jest Unshū? Nie wiemy.
Co znaczy nazwa Unshū?
W kanji Unshū składa się z dwóch ideogramów. Czytane po japońsku dają: kumo – chmura oraz te – ręka. Po chińsku znaczenie jest to samo, ale słowa inne: „yun” i „shou”. Na Okinawie szacunek dla kultury chińskiej był olbrzymi, więc czytano „unshiu” właśnie. Złożenie tych wyrazów jest tłumaczone jako „ręka w chmurze”, „ręka-chmura” ewentualnie „zachmurzona dłoń”.
Niektórzy doszukują się w kata Unshū obrazu nadchodzącej burzy. Wiatry wieją w różne kierunki, a z powoli przesuwających się chmur... czasem nagle strzeli piorun. Poezja, jak w wielu kata. Ale nie można zajmować się sztuką, nie mając wyobraźni.
Co dalej z Unshū?
Mabuni Kenwa, twórca Shitō-ryū, nauczał tej formy zarówno w dōjō na Okinawie (utworzonym w 1925 roku), jak i w samej Japonii, kiedy się do niej przeprowadził w 1929 r. W Osace właśnie nauczył kata Unshū Funakoshiego Gigo (Yoshitaka) – syna Funakoshiego Gichina. Ten włączył potem tę formę do stylu Shōtōkan jako Unsū. Przypuszcza się, że niewielkie zmiany techniczne w stosunku do pierwowzoru Mabuniego są dziełem właśnie Funakoshiego Gigo. Inni uczniowie Mabuniego, którzy otworzyli swoje szkoły (m.in. Sakagami Ryūshō, Tani Chōjirō, Hayashi Teruo), także dokonali pewnych zmian.
Jako forma długa, trudna i efektowna, Unshū (lub Unsū) cieszy się oczywiście dużą popularnością na zawodach sportowych wśród młodych, wysoko skaczących karateka. Ale nie zapominajmy, że jest to jedna z najbardziej zaawansowanych form w Karate, łącząca wiele różnych elementów (m.in. z form Bassai/Passai, Kōsōkun/Kankū, Chintō/Gankaku, Jitte/Jiin/Jion, Wanshū/Enpi).
