Autor: Andrzej Kozak & Maciej Kozak © Opublikowano: 27.03.2023

---

Seienchin to jedna z najważniejszych form w stylu Shitō-ryū i Gōju-ryū, ale spotykana też w innych stylach Karate, np. Kyokushin. Jest to forma bardzo zaawansowana i podobnie jak inne kata wywodzące się z Naha-te (m.in. Sanseiru, Kururunfa, Shisochin, Suparinpei) wymaga ona fizycznego i mentalnego poświęcenia. W zamian uczy brutalnych technik walki wręcz i zapewnia intensywny trening, zarówno ciała, jak i umysłu.

---

Podchwytliwa nazwa.

Seienchin najczęściej tłumaczy się jako „cisza przed burzą” lub „cisza w burzy”, co dobrze współgra z charakterystycznym tempem formy: naprzemiennie powolnym, pełnym napięcia i gwałtownym, agresywnym, szybkim. Niczym, właśnie, burzliwe niebo, co jakiś czas rozrywane piorunami.

Istnieje jednak ciekawa teoria mówiąca, że niektóre nazwy kata powstały jako niezbyt dokładne wymówienie chińskich wyrazów przez Riukiuańczyków, którym to nazwom później dopiero próbowano nadać jakiś sens. Według tej teorii „seienchin” to próba wymówienia chińskiego „zhi-yin-zhan” (kontrola-ciągnąć-starcie), co jest jedną z zasad w wewnętrznym stylu Kung-fu o nazwie Xing Yi Quan. Dokładnie takie samo tłumaczenie ma też japoński zapis „sei-yun-chin". Wystarczy jednak użyć innych ideogramów, by otrzymać nieco inne znaczenie. Tak czy inaczej, nazwa jest abstrakcyjna i daje pole do tworzenia metafor. Niektórzy mówią „cisza przed burzą”, inni „kontroluj i walcz”, jeszcze inni „chwytaj i przeciągaj w walce”.

---

Niejasna historia.

Najpopularniejsza teoria jest taka, że mistrz Kanryō Higashionna nauczył się formy Seienchin podczas swojego pobytu w Chinach, a potem przekazał ją swoim uczniom, m.in. Chōjunowi Miyagi (twórcy Gōju-ryū) i Kenwie Mabuniemu (twórcy Shitō-ryū).

Z drugiej strony, Chōki Motobu w swej książce „Okinawa Kenpo” (1926 r.) zalicza „Seiunchin” do form, które były znane na Okinawie „od starożytności”. Nie ma jednak żadnych dowodów na to, by takiego kata uczył ani Sōkon Matsumura (ani żaden z jego uczniów), ani Kōsaku Matsumora, ani Seishō Aragaki, ani nawet Kanryō Higashionna.

Najstarszy uczeń Higashionny, Juhatsu Kyoda, również nie miał tej formy w swym repertuarze, a z kolei wspominani już Chōjun Miyagi i Kenwa Mabuni nauczali Seienchin dopiero od połowy lat 20.. Rodzi się pytanie: czy Miyagi i Mabuni, będący bliskimi przyjaciółmi często razem trenującymi, wspólnie ułożyli tę formę? Raczej nie.

---

Dwie teorie.

Pierwsza mówi, że Chōjun Miyagi poznał formę Seienchin u mistrza Chōyū Motobu, starszego brata wspomnianego Chōkiego Motobu. Jest to teoria dość przekonująca, albowiem w arystokratycznej rodzinie Motobu od pokoleń przekazywano tajniki sztuki walki Udundi (zwanej też „ushu-ganashi-mē no bugei”, czyli „sztuka walki Jego Królewskiej Mości”). Ponadto Chōyū był uczniem Sōkona Matsumury i Kōsaku Matsumory. Podobno poznał 30 kata (co było wielkim osiągnięciem i ewenementem). Pod koniec życia, w latach 20. podjął wysiłki, by okinawskie sztuki walki nie uległy zapomnieniu. Uczył wielu późniejszych mistrzów m.in. Miyagiego i Mabuniego właśnie.

Druga teoria mówi krótko, że Chōjun Miyagi podczas swych podróży do Fuzhou (Chiny) trenował z mistrzami różnych stylów Kung-fu. Poznane techniki „złożył” następnie w formie Seienchin.

Niezależnie od tego, która teoria jest prawdziwa, możemy przyjąć, że decydujący wpływ na obecny kształt Seienchin miał Chōjun Miyagi. Czy włączył tu fragmenty innych form? Czy zawarł techniki stylu żurawia? Niektórzy badacze doszukują się wielu podobieństw, ale wydaje się, że poza jedną sekwencją technik wspólną z kata Suparinpei (haito-uke / kakete / nukite-zuki), Seienchin jest to forma bardzo oryginalna.

---

Ciężki trening, brutalna walka.

Seienchin jest formą bardzo wymagającą fizycznie. Pierwsza ścieżka w enbusen wymaga wytrenowania nóg (aby mocno trzymać grunt stabilną pozycją shiko-dachi), a także umiejętności głębokiego oddychania i pełnej kontroli przy napięciu mięśni. Do tego oczywiście dochodzi siła i szybkość wykonywanych technik. Podczas kolejnych sekwencji intensywność i zmęczenie dalej rosną. Wykonywanie kata „na lekko”, bez pełnego zaangażowania psychofizycznego, jest bezcelowe.

Praktyka bunkai i oyo, czyli zastosowania technik w treningu z partnerem, również jest bardzo wymagająca. Analiza formy odkrywa przed trenującymi szeroki wachlarz brutalnych technik walki. Mamy tu krótkie, potencjalnie nokautujące uderzenia w głowę, bezpardonowe ataki we wrażliwe części ciała, m.in. kopnięcie kolanem w krocze, wbicie palców w krtań lub w oczy. Są tu także chwyty, rzuty, dźwignie oraz sekwencje technik w bliskim dystansie, wymagające surowej siły i bezwzględnej precyzji.

---

Yo-Ryu-Bi?

Obok brutalności dostrzegamy w formie Seienchin również piękno oraz wewnętrzną moc. Być może pochodzi ona prosto z tanden, ośrodka energii ki, którą zaawansowani karateka kontrolują wspomnianym już głębokim oddechem i odpowiednim napięciem mięśni. Być może jest to ucieleśnienie koncepcji Kenwy Mabuniego, Yo-Ryu-Bi, mówiącej, że technika powinna być praktyczna, wykonywana z całą mocą, przy jednoczesnym zachowaniu płynności oraz... piękna, swoistej elegancji? Ta koncepcja zasługuje na osobny artykuł. A tymczasem, idziemy do dōjō, bo już pora na trening.

 

Autor: Andrzej Kozak & Maciej Kozak © Opublikowano: 10.04.2022

---

Po japońsku: Naihanchi, po okinawsku/riukiuańsku: Naifanchin, a w stylu Shotokan: Tekki – to cykl kata wykonywanych w jednej pozycji „jazdy konnej”, czyi naihanchi/naifanchin-dachi lub kiba-dachi. Dawno temu, zanim powstał cykl KATA PINAN, to od Naifanchin rozpoczynano trening Karate (nazywanego wówczas jeszcze Tode lub Toudi). Nie oznacza to jednak, że jest ona łatwa.

---

Nazwa.

Nie jest to słowo japońskie ani okinawskie. Zapis znakami katakana nic nam nie wyjaśnia, a wiarygodnego zapisu w kanji - brak. Zapewne najstarszą nazwą jest Naifuanchin, natomiast późniejsze Naifanchin, Naifanchi, Naihanchi to fonetyczne uproszczenia. Nazwę najczęściej tłumaczy się jako „wewnętrzny konflikt” (ang. internal divided conflict) lub „pozycja wewnętrznego napięcia” (ang. inner tension stance), natomiast nazwę Tekki obowiązującą w stylu Shotokan tłumaczy się jako „żelazny jeździec” lub „jazda na żelaznym koniu”.

---

Można też próbować tłumaczyć uproszczone nazwy - mistrz Masafumi Shiomitsu (Wadō-ryū) ładnie wyjaśnia, że japońskie tłumaczenie: nai (wewnątrz), han (pół), chi (energia) odsyła nas do myślenia zarówno o fizycznym, jak i mentalnym wymiarze treningu kata.

---

Historia.

Często twierdzi się, że oryginalna forma pochodzi od mistrza SŌKONA MATSUMURY który możliwe, że poznał ją (lub się zainspirował do jej stworzenia) podczas swojej podróży do Chin. Jednakże, wielu badaczy wskazuje źródło u innego mistrza, o podobnym nazwisku - Kōsaku Matsumora, który pobierał nauki m.in. u tajemniczego mistrza z Chin imieniem Ason, w mieście Tomari. Czyżby podobnie brzmiące nazwiska spowodowały nieporozumienie i dodatkowe zamieszanie w niejasnych kartach historii?

---

Kolejne pytanie: o jakim Naifuanchin właściwie mówimy? O starożytnej, oryginalnej, chińskiej formie, czy o trzyczęściowym cyklu: Naifanchin Shodan, Nidan, Sandan?

---

Chōki Motobu, jeden z największych budoka pierwszej połowy XX wieku oraz fan numer jeden kata Naifanchin, nauczył się jej od Kōsaku Matsumora, ale zgłębiał ją też z Sōkonem Matsumurą. Natomiast autorem cyklu trzech Naifanchin: Shodan, Nidan, Sandan jest nie kto inny jak ANKŌ ITOSU. Czy podzielił on starą formę na trzy części, czy stworzył zupełnie nowe kata? Mamy pewien trop.

---

Młody Kenwa Mabuni (późniejszy twórca naszego stylu SHITŌ-RYŪ) opowiadał, że pracujący u niego praktyk sztuk walki imieniem Morihiro Matayoshi nauczył go pewnej formy wykonywanej w pozycji naihanchi-dachi (kiba-dachi). Mabuni pokazał później tę formę mistrzowi Itosu i ku swojemu zaskoczeniu usłyszał, że to jest stara, oryginalna wersja, którą Itosu poznał u mistrza Sōkona Matsumury, a później zmienił ją, aby dostosować do swoich potrzeb – czyli zapewne do modernizacji Karate, o której piszemy w trzeciej części HISTORII KARATE

---

Technika.

W stylu Kung-fu Hsing I Chuan (Xing Yi Quan), który był popularny w epoce dynastii Qing (XVII-XX wiek), większość technik jest ćwiczona w pozycji identycznej z naifanchin-dachi (stopy ułożone równolegle, rozstawione na szerokość dwukrotnie większą niż rozstaw barków). Pozycję i niektóre techniki odnajdujemy także w Bagua (Baguazhang) i Wing Tsun. Bagua i Hsing-I to tzw. style wewnętrzne, w których ćwiczenie w pozycji przypominającej postawę jeźdźca jest kluczem do opanowania energii ki oraz osiągnięcia harmonii ciała i umysłu - nie wspominając o żelaznych mięśniach nóg...

---

 

---

Mistrz Chōki Motobu mówił wprost: „jedynym kata, którego potrzebuje dobry budoka, jest Naifanchin”. Hironori Ōtsuka (twórca stylu Wadō-ryū) z kolei rozwinął myśl: „(forma) nie jest interesująca dla oka, ale jest niezwykle trudna w praktyce. Trudność Naihanchi rośnie wraz z większą ilością czasu spędzanego na ćwiczeniu, jednak jest w tym coś „głębokiego” (...) wolę to kata od każdego innego”.

---

Ciekawe spostrzeżenie mistrza Ōtsuki, że forma ta „nie jest interesująca dla oka”. Faktycznie, wielu nauczycieli zauważa, że uczniowie niechętnie uczą się tej formy. Jest krótka, pozornie łatwa, ale męcząca dla nóg, a bunkai jest trudne do zrozumienia, szczególnie dla początkujących karateka. No i nie jest w żaden sposób „szpanerska”, więc nie warto z nią występować na zawodach. Hmm.

---

Wprawne oko dostrzeże, że formy te wymagają wprawy, siły, szybkości, stabilności oraz bezwzględnego wytrenowania nóg. Kiedyś trenowano te formy, m.in. po to właśnie, żeby wypracować siłę i szybkość w dolnych kończynach – a zatem śmiało można je traktować jak tradycyjny „leg workout”.

---

Charakterystyczna pozycja naifanchin/naihanchi/kiba-dachi nie występuje w żadnym innym kata, stąd przypuszczenie, że jej rola jest bardziej treningowa, ogólnorozwojowa, potrzebna do wyrobienia potrzebnej siły w nogach. Wyobraźmy sobie adeptów Karate, 200 lat temu, na Okinawie, którzy przez pierwsze trzy lata praktyki trenowali po kilka godzin dziennie, codziennie, wyłącznie w tej pozycji. Myślicie, że narzekali, że im się nóżki zmęczyły?

---

Zastosowanie w walce.

Formy te skrywają ogromne bogactwo technik walki. Chōki Motobu nazywał je „jissen”, czyli znajdujące zastosowanie w realnej walce. Mówił: „skręcenie (bioder) w lewo lub w prawo z pozycji naifanchin da ci postawę używaną w prawdziwej konfrontacji” i dalej: „ręka blokująca musi w jednej chwili stać się ręką atakującą (…) Prawdziwe bujutsu (sztuka walki) naciska do przodu, blokuje i kontruje w tym samym ruchu”.

---

Mistrz Motobu daje nam wyraźne wskazówki, jak „czytać” kata. Co więcej, w niektórych wypowiedziach Motobu nie mówi o Naifanchin jako o kata, ale wręcz jako o osobnej sztuce walki. Cały system w jednej formie? To możliwe? Oczywiście, że tak! W historii było wielu  mistrzów, którzy uczyli tylko jednej formy, np. KŪSANKŪ, czy WANSHŪ

---

W kata mamy szereg dwuręcznych technik o bardzo szerokiej interpretacji: od uwolnień, bloków, przez uderzenia, aż po dźwignie i rzuty. I wiele, wiele innych ciekawostek, smaczków i miód na serce zaawansowanego karateka oraz... czarna dziura dla początkującego. Tak czy owak, kata Naifanchin powinni regularnie trenować wszyscy!

---