Autor: Andrzej Kozak & Maciej Kozak © Opublikowano: 27.03.2023

Seienchin to jedna z najważniejszych form w stylu Shitō-ryū i Gōju-ryū, ale spotykana też w innych stylach Karate, np. Kyokushin. Jest to forma bardzo zaawansowana i podobnie jak inne kata wywodzące się z Naha-te (m.in. Sanseiru, Kururunfa, Shisochin, Suparinpei) wymaga ona fizycznego i mentalnego poświęcenia. W zamian uczy brutalnych technik walki wręcz i zapewnia intensywny trening, zarówno ciała, jak i umysłu.

Podchwytliwa nazwa.

Seienchin najczęściej tłumaczy się jako „cisza przed burzą” lub „cisza w burzy”, co dobrze współgra z charakterystycznym tempem formy: naprzemiennie powolnym, pełnym napięcia i gwałtownym, agresywnym, szybkim. Niczym, właśnie, burzliwe niebo, co jakiś czas rozrywane piorunami.

Istnieje jednak ciekawa teoria mówiąca, że niektóre nazwy kata powstały jako niezbyt dokładne wymówienie chińskich wyrazów przez Riukiuańczyków, którym to nazwom później dopiero próbowano nadać jakiś sens. Według tej teorii „seienchin” to próba wymówienia chińskiego „zhi-yin-zhan” (kontrola-ciągnąć-starcie), co jest jedną z zasad w wewnętrznym stylu Kung-fu o nazwie Xing Yi Quan. Dokładnie takie samo tłumaczenie ma też japoński zapis „sei-yun-chin". Wystarczy jednak użyć innych ideogramów, by otrzymać nieco inne znaczenie. Tak czy inaczej, nazwa jest abstrakcyjna i daje pole do tworzenia metafor. Niektórzy mówią „cisza przed burzą”, inni „kontroluj i walcz”, jeszcze inni „chwytaj i przeciągaj w walce”.

Niejasna historia.

Najpopularniejsza teoria jest taka, że mistrz Kanryō Higashionna nauczył się formy Seienchin podczas swojego pobytu w Chinach, a potem przekazał ją swoim uczniom, m.in. Chōjunowi Miyagi (twórcy Gōju-ryū) i Kenwie Mabuniemu (twórcy Shitō-ryū).

Z drugiej strony, Chōki Motobu w swej książce „Okinawa Kenpo” (1926 r.) zalicza „Seiunchin” do form, które były znane na Okinawie „od starożytności”. Nie ma jednak żadnych dowodów na to, by takiego kata uczył ani Sōkon Matsumura (ani żaden z jego uczniów), ani Kōsaku Matsumora, ani Seishō Aragaki, ani nawet Kanryō Higashionna.

Najstarszy uczeń Higashionny, Juhatsu Kyoda, również nie miał tej formy w swym repertuarze, a z kolei wspominani już Chōjun Miyagi i Kenwa Mabuni nauczali Seienchin dopiero od połowy lat 20.. Rodzi się pytanie: czy Miyagi i Mabuni, będący bliskimi przyjaciółmi często razem trenującymi, wspólnie ułożyli tę formę? Raczej nie.

Dwie teorie.

Pierwsza mówi, że Chōjun Miyagi poznał formę Seienchin u mistrza Chōyū Motobu, starszego brata wspomnianego Chōkiego Motobu. Jest to teoria dość przekonująca, albowiem w arystokratycznej rodzinie Motobu od pokoleń przekazywano tajniki sztuki walki Udundi (zwanej też „ushu-ganashi-mē no bugei”, czyli „sztuka walki Jego Królewskiej Mości”). Ponadto Chōyū był uczniem Sōkona Matsumury i Kōsaku Matsumory. Podobno poznał 30 kata (co było wielkim osiągnięciem i ewenementem). Pod koniec życia, w latach 20. podjął wysiłki, by okinawskie sztuki walki nie uległy zapomnieniu. Uczył wielu późniejszych mistrzów m.in. Miyagiego i Mabuniego właśnie.

Druga teoria mówi krótko, że Chōjun Miyagi podczas swych podróży do Fuzhou (Chiny) trenował z mistrzami różnych stylów Kung-fu. Poznane techniki „złożył” następnie w formie Seienchin.

Niezależnie od tego, która teoria jest prawdziwa, możemy przyjąć, że decydujący wpływ na obecny kształt Seienchin miał Chōjun Miyagi. Czy włączył tu fragmenty innych form? Czy zawarł techniki stylu żurawia? Niektórzy badacze doszukują się wielu podobieństw, ale wydaje się, że poza jedną sekwencją technik wspólną z kata Suparinpei (haito-uke / kakete / nukite-zuki), Seienchin jest to forma bardzo oryginalna.

Ciężki trening, brutalna walka.

Seienchin jest formą bardzo wymagającą fizycznie. Pierwsza ścieżka w enbusen wymaga wytrenowania nóg (aby mocno trzymać grunt stabilną pozycją shiko-dachi), a także umiejętności głębokiego oddychania i pełnej kontroli przy napięciu mięśni. Do tego oczywiście dochodzi siła i szybkość wykonywanych technik. Podczas kolejnych sekwencji intensywność i zmęczenie dalej rosną. Wykonywanie kata „na lekko”, bez pełnego zaangażowania psychofizycznego, jest bezcelowe.

Praktyka bunkai i oyo, czyli zastosowania technik w treningu z partnerem, również jest bardzo wymagająca. Analiza formy odkrywa przed trenującymi szeroki wachlarz brutalnych technik walki. Mamy tu krótkie, potencjalnie nokautujące uderzenia w głowę, bezpardonowe ataki we wrażliwe części ciała, m.in. kopnięcie kolanem w krocze, wbicie palców w krtań lub w oczy. Są tu także chwyty, rzuty, dźwignie oraz sekwencje technik w bliskim dystansie, wymagające surowej siły i bezwzględnej precyzji.

Yo-Ryu-Bi?

Obok brutalności dostrzegamy w formie Seienchin również piękno oraz wewnętrzną moc. Być może pochodzi ona prosto z tanden, ośrodka energii ki, którą zaawansowani karateka kontrolują wspomnianym już głębokim oddechem i odpowiednim napięciem mięśni. Być może jest to ucieleśnienie koncepcji Kenwy Mabuniego, Yo-Ryu-Bi, mówiącej, że technika powinna być praktyczna, wykonywana z całą mocą, przy jednoczesnym zachowaniu płynności oraz... piękna, swoistej elegancji? Ta koncepcja zasługuje na osobny artykuł. A tymczasem, idziemy do dōjō, bo już pora na trening.

Autor: Andrzej Kozak © Opublikowano: 05.05.2021

W wielu stylach Karate uchodzi za najbardziej zaawansowaną i najtrudniejszą formę. Niektórzy wręcz mówią: „ostateczne kata”. Niebezpodstawnie.

Zacznijmy od nazwy.

Suparinpei (壱百零八, Su-pa-rin-pai). Jak w przypadku wielu innych nazw kata jest to liczba - 108 - równie wyjątkowa jak sama forma. Jednocześnie z nazwy można wywieść tezę, że Suparinpei to ukoronowanie, podsumowanie praktyki innych kata: Sanchin (3 starcia), Seisan (13), Seipai (18), Sanseiru (36), Useishi (54). Podwojone 18 to 36, a potrojone 36 to 108. W buddyzmie mamy 108 pragnień, namiętności, których człowiek musi się pozbyć. Ale także 108 doskonałych cech Buddy, 108 tradycyjnych pokłonów. A w japońskich świątyniach buddyjskich na Nowy Rok gong uderza 108 razy. Trop buddyjski ma sens. Wymienione formy prawdopodobnie wywodzą się z klasztoru Shaolin, a potem ewoluowały, m.in. w stylu Białego Żurawia. Istnieje też paralela z inną słynną formą - Useishi (Gojushiho) to 54, tak jak 54 litery alfabetu sanskryckiego, a każda ma dwa aspekty, czyli w sumie 108...

Liczba 108 jest wyjątkowa.

W Chinach istnieje legenda o bandzie 108 wojowników, którzy w XVII wieku okradali bogatych i dzielili się łupem z biednymi, niczym Robin Hood lub Janosik. Na tym nie koniec. W „Bubishi” jest mowa o 108 punktach wrażliwych na ciele człowieka. Na Dalekim Wschodzie i w Indiach 108 to „liczba doskonała”, szczęśliwa i magiczna. W hinduizmie Kriszna miał 108 wyznawczyń gopi. Opiekunów Sziwy było 108, więc do modlitwy i medytacji używa się malów ze 108 koralików... 108 to także wyjątkowa liczba w samej matematyce. Iloczyn trzech pierwszych liczb naturalnych podniesionych każda do potęgi własnej (jeden do pierwszej razy dwa do drugiej razy trzy do trzeciej) daje 108... W jedenastu „trojkach pitagorejskich” znajdziemy 108. Uff...

Przejdźmy do historii.

Wydaje się, że kilka systemów chińskich miało w swym kanonie formę o magicznej nazwie 108. Jedną z nich KANRYŌ HIGASHIONNA (1853-1915) poznał od słynnego mistrza RYŪ RYŪ KO podczas swojego pobytu na kontynencie w latach 1873-1879. Obok innych słynnych form (Sanchin, Seisan, Sanseiru). Istnieje jednak przekaz, że już kilka lat wcześniej, w marcu lub kwietniu 1867 r. na Okinawie odbył się duży pokaz sztuk walki oraz sztuk pięknych San-Ru-Chu Narabini Shogei Bangumi z okazji pożegnania ostatniego chińskiego konsula (sappushi). Otóż niejaki Peichin Chikudundon Tomimura (przypuszczalnie uczeń Seisho Aragaki'ego) wykonał na tym pokazie kata Suparinpei. Stąd wniosek, że być może Aragaki wcześniej będący uczniem Ryū Ryū Ko znał tę formę.

Ale to nie koniec tajemnicy.

Podobno jeszcze wcześniej w chińskim osiedlu Kumemura na Okinawie praktykowana była forma Pechurin (108) o trzech stopniach trudności zwanych jodan, chudan, gedan (jap. górny, średni, dolny). Syntezą wszystkich trzech ma być wielka forma Suparinpei albo też przetrwała tylko najwyższa, a pozostałe zaginęły w pomroce dziejów. Zapewne Kanryo Higashionna wprowadził wiele autorskich zmian. Przede wszystkim zamienił otwarte dłonie na okinawskie pięści. Ale w Suparinpei widzimy też fragmenty znane z kata Sanchin, Seienchin, Seisan, Sanseiru. Rodowód z Shaolin jest widoczny: ślady Białego Żurawia, Stylu Tygrysa, własna kreacja Higashionny także.

Kata = styl walki?

Mówiąc o chińskim rodowodzie kata, często zapominamy o jednej ważnej sprawie. Pojęcie kata (formy) jest w zasadzie czysto japońskie. Wskazywanie na chińskie pierwowzory nie jest do końca słuszne. W dawnym Kung-fu nie było takich pojęć, jak „forma” i „styl”, a właściwie oba te pojęcia były splecione. Uczyć formy znaczyło uczyć stylu, ponieważ dany styl miał jedną formę. Z kolei nauka walki oznaczała naukę Quan-fa (Sztuki Pięści). W formie (hsing) zawarta była idea Quan-fa. Niezależnie więc od chińskich wzorów możemy śmiało przypisywać autorstwo kata konkretnym mistrzom Karate.

Suparinpei to przede wszystkim kata stylów Gōjū-ryū i »Shitō-ryū« (oraz szkół pochodnych). Różnice wersji są bardzo niewielkie. No cóż, obaj założyciele stylów, Chōun Miyagi i Kenwa Mabuni, byli uczniami Higashionny w tym samym okresie. Byli też bliskimi przyjaciółmi i często razem trenowali. A skoro już o tym mowa, to i my ruszamy na trening.