WANSHŪ

 

Autor: Maciej Kozak © Opublikowano: 20.04.2022

---

Forma Wanshū (Wansu) jest jedną z najstarszych i występuje prawie we wszystkich stylach Karate. Wywodzi się ze stylu Białego Żurawia, jest rasowa, treściwa i wymagająca wprawy. Ale od początku.

---

Historia

ginie w mrokach przeszłości, oczywiście. Poznawanie historii kata, a przez to Karate w ogóle, to trudne zadanie. Pierwsze zapiski, fotografie pojawiają się dopiero na początku XX wieku. Wcześniej, przez 500 lat ewolucji Karate, mało co dokumentowano, a wszystko opierało się na przekazie ustnym. Jeżeli dany mistrz sztuki walki nie miał ucznia i nie przekazał swojej wiedzy, była ona stracona na zawsze. Dzisiaj historycy mozolnie wygrzebują skrawki historii, lecz jest to mrówcza praca. A im starsza forma, tym trudniejsze zadanie.

---

Forma Wanshū jest bardzo stara.

Ze strzępów dokumentów wiemy, że w 1683 roku na Okinawę (wtedy jeszcze będącą niezależnym Królestwem Riukiu) przybył pewien chiński dyplomata imieniem Wanshū (chin. Wang-ji lub Wan-ji) i zamieszkał on w mieście Tomari. Był on oczywiście praktykiem sztuk walki, konkretnie szaolińskiego stylu Białego Żurawia, a swoją wiedzą w tej dziedzinie dzielił się z lokalnymi entuzjastami tematu. Nauki mistrza Wanga na terenie Tomari i ich wpływ na lokalne sztuki walki były fundamentem do rozwinięcia się pra-stylu Karate - Tomari-te, który później dalej ewoluował w style Karate praktykowane dzisiaj (m.in. Shōrin-ryū, Wadō-ryū). Wspominamy o tym w drugim artykule z cyklu HISTORIA KARATE

---

Wracając do kata,

nie jest pewne, czy to sam mistrz Wanshū ułożył omawianą formę, czy zrobili to jego uczniowie, na podstawie jego nauk (tak jak to było m.in. w przypadku KŪSHANKŪ). Wiemy na pewno, że na przestrzeni ponad 200 lat po śmierci pana Wang-ji jego uczniowie (i ich uczniowie) interpretowali jego nauki na kilka sposobów, ale o tym później.

---

Nazwa formy

jest różnie tłumaczona, szczególnie na Wikipedii. Prawda jest taka, że oryginalnie „Wang-shū” oznacza po prostu „Forma Wang'a”, od imienia mistrza, które z kolei można dalej tłumaczyć (z mandaryńskiego) na poetycko brzmiące: „doskonałe nadgarstki”.

---

Zaiste, w formie tej mamy m.in. charakterystyczne techniki kake-te (angażujące nadgarstki w celu przechwytywania ciosów), a także uwalnianie się z chwytu za nadgarstek i inne, „około-nadgarstkowe” techniki. Jednakże trzeba być bardzo ostrożnym przy tłumaczeniu dalekowschodnich języków, słów i imion, które potrafią oznaczać przeróżne rzeczy, zależnie od dialektu, czy konkretnej metody zapisu.

---

W stylu Karate Shotokan, Gichin Funakoshi zmienił nazwę formy na Enpi (lub Empi), co oznacza „lecąca jaskółka” lub „lot jaskółki”. Jeśli wierzyć legendom, mistrz Wang-ji stosował egzotyczne techniki z wyskoku, co być może zainspirowało mistrza Funakoshi do wymyślenia takiej nazwy właśnie, 250 lat później. 

---

Bazowo, istnieją dwie wersje tej formy.

Tomari-no Wanshū to forma pochodząca z przekazu mistrza Kōsaku Matsumora, który z kolei poznał ją u swojego nauczyciela imieniem Kishin Teruya, który żył na Okinawie w pierwszej połowie XIX wieku i dziś jest uważany za pra-ojca stylu Tomari-te. 

---

Itosu-no Wanshū, jak się łato domyślić, to wersja mistrza ANKŌ ITOSU który pierwotną formę poznał u swojego nauczyciela imieniem Gusukuma, w mieście Tomari rzecz jasna.

---

Wersja mistrza Itosu wyraźnie różni się od wersji Tomari. Jest o wiele krótsza - może dlatego, że mistrz Itosu, na potrzeby swojego programu nauczania, chciał wyciągnąć esencję ze starej formy i przetłumaczyć ją na współczesny (ówcześnie) język nauczania form Karate w szkołach. Wiele technik zostało ukrytych - do późniejszego odkrycia przez zaawansowanych karateka, na drodze pogłębionego treningu. Więcej o tym piszemy w artykule poświęconym mistrzowi Itosu

---

Technika walki.

W obu wersjach widać wyraźne podobieństwa, te same techniki, nawet jeśli ich kolejność jest poprzestawiana. W formach Wanshū spotykamy szeroki zakres technik, od wspomnianych „doskonałych nadgarstków” (bloki, przechwycenia, dźwignie), poprzez walkę w zwarciu (w bliskim dystansie), aż po efektowne wysoki i rzuty - szczególnie w wersji Tomari - długa, złożona i efektowna forma jest popularna na zawodach Karate.

---

Zarówno krótsza wersja Itosu, jak i dłuższa Tomari są uznawane za kata zaawansowane, wymagające wprawy i znajomości bardziej skomplikowanych ruchów oraz koncepcji walki. Również bunkai i oyo (analiza i zastosowanie w walce) to ciężki trening, w którym osoba początkująca mogłaby pogubić. Niezależnie od stopnia jednak, trzeba trenować.

---